Veiligheid begint bij elkaar opzoeken

Een storing die alles in beweging zette

“Tijdens onderhoud zagen we dezelfde storing bij dompelpompen meerdere keren terugkomen,” vertelt Arnold Aijtink. “De bedrading bleek klem te zitten tussen de behuizing, waarschijnlijk omdat de pomp van bovenaf was opengeschroefd in plaats van aan de onderkant. Goed bedoeld, maar daardoor kwam de bedrading in de knel – en dat kan bij gebruik gevaar opleveren. Ik heb meteen Patrick gebeld, want dit ging niet alleen over onderhoud, maar ook over veiligheid.”

Patrick van Essen weet het nog precies. “Dat was het moment om samen te gaan kijken. Niet om te controleren, maar om te helpen. Op posten zitten veel handige collega’s met technische kennis en dat is juist een kracht. Vanuit het verleden zijn we gewend om storingen zelf op te lossen. Alleen: zodra je iets openmaakt of aanpast, vervalt de keuring.” Arnold vult aan: “We doen die keuringen hier in de werkplaats zelf, daarvoor zijn we opgeleid door de leveranciers. Zo blijven we zeker van veilig materieel.”

Als het gedoe wordt, doet niemand het

Soms zit verbetering in iets simpels. “Vroeger klommen de jongens hier in de werkplaats gewoon op het dak van de tankautospuit om iets te repareren of schoon te maken,” zegt Arnold. “Dat deed je even tussendoor. Dat gaat gelukkig altijd goed, totdat je je realiseert dat het ook mis kán gaan. Nu hebben we een lijn met valbeveiliging: makkelijk, effectief en veilig. Als je eerst 86 steigers moet opbouwen, laat iedereen het liggen.” Patrick knikt. “Dat is precies wat je wilt: eenvoudige maatregelen die effect hebben. Veiligheid moet geen drempel zijn, maar onderdeel van het gewone werk.”

Signalen van de werkvloer

Sommige verbeteringen ontstaan in de werkplaats, andere juist op straat. En vaak begint het eenvoudig met een collega die iets ziet of denkt: dit klopt niet helemaal. “We zien dat materialen veranderen, maar gedrag niet altijd mee verandert,” zegt Patrick. “Dat vraagt bewustwording. Door meldingen te delen, kunnen we incidenten vóór zijn.” Arnold vult aan: “Een goed voorbeeld is het nieuwe valbeveiligingsharnas op de redvoertuigen. Die hesjes bleken niet altijd goed te passen. En omdat dit probleem hier naar boven kwam, konden we het samen met Arbo en de leverancier laten opnemen in de aanbesteding voor álle voertuigen. Nu ligt er op elk voertuig een set met twee maten. Dat lijkt een klein detail, maar op straat merk je het verschil meteen.”

Wegschietende verdeelstukken

Ook veiligheidsmeldingen worden snel opgepakt. Patrick: “Vanuit de leverancier kregen we een alert dat straalpijpen bij hoge druk konden openklappen. Die specifieke druk gebruiken wij niet, maar we hebben het wél meteen opgepakt. Binnen twee weken had elke post gecontroleerde exemplaren terug.” Arnold: “En dan de wegschietende verdeelstukken – zodra er waterdruk op kwam, schoot de verloopkoppeling los en knalde de slang eraf. Dat bleek te komen doordat die koppeling niet goed was vastgezet. Nu zit er een markering op, zodat iedereen meteen ziet of het goed zit. Zo simpel kan het soms zijn.”

En het gaat niet alleen over techniek

“We zijn recent begonnen met toolbox-meetings,” vertelt Arnold. “Korte momenten van vijf of tien minuten waarin we een casus doornemen, bijvoorbeeld over werken op hoogte. Zo’n mini-training maakt collega’s in de werkplaats -ook wie geen brandweerachtergrond heeft- bewust van waarom je iets doet en hoe het moet.”

Arnold noemt ook het voorbeeld van de hijsmiddelen. “Op een redvoertuig ligt een hijsset die bedoeld is om personen te hijsen, in een duikstoel of brancard. Alleen zagen we dat dit soms werd gebruikt om lasten te tillen. Niet veilig, want de belasting is daar niet op berekend. Toen een karabijnhaak afbrak, zijn we direct gaan uitzoeken wat er precies gebeurde.” Patrick vult aan: “Een redvoertuig kán dat gewicht prima aan, maar het hijsmateriaal niet. Dat is bedoeld voor personen. Voor het verplaatsen van lasten zoals bijvoorbeeld auto’s gebruik je het materiaal van de berger en bij een boot het hijsmateriaal van de boot zelf. Zo houd je het veilig voor iedereen.”

Van werkvloer naar opleiding

“Materialen veranderen, en dan loopt de praktijk soms voor op papier,” zegt Patrick. “Wat in de werkinstructies staat, sluit niet altijd aan op de lesstof. Daarom werken we ook nauw samen met Vakbekwaamheid, zodat we weten hoe iets wordt aangeleerd en toegepast.” Arnold vult aan: “We hebben ook korte lijnen met team Operationele Voorbereiding. Als wij iets constateren dat beter kan, sparren we daar direct over. Soms wordt er nog dezelfde dag een aanpassing gedaan in het handboek. Zo is de theorie weer in lijn met de praktijk.”

Vuil hoort niet thuis in de werkplaats

Arbeidshygiëne klinkt misschien abstract, maar het gaat gewoon over schone spullen en gezonde collega’s. Na een inzet komt er van alles terug: schoon, nat, modderig of soms zelfs vervuild. “Dat hoort natuurlijk apart ingezameld te worden,” zegt Arnold, “maar dat gaat niet altijd goed. Soms krijgen we spullen binnen die nog onder de bende zitten, en dan hoor je achteraf dat het bij een asbestincident is geweest.” Patrick: “Dan loop je eigenlijk al achter de feiten aan. Het materiaal heeft in een logistieke auto gelegen, is in Utrecht geweest en ligt daarna bij de werkplaats op de plank. Op dat moment zijn er meerdere locaties vervuild.” Arnold: “Wij zijn niet de beroerdste, hoor. Maar dan ben je dus te laat. Wij zitten met de vervuiling, terwijl het gewoon duidelijk moet zijn of iets schoon of vervuild is zodra het binnenkomt.” Daarom willen ze in de nieuwe werkplaats Amersfoort, net als bij de ademluchtwerkplaats in Houten, een duidelijke scheiding tussen ‘vuil’ en ‘schoon’. “Dat maakt de logistiek veiliger én overzichtelijker,” zegt Patrick.

Arbeidshygiëne 2.0

“De slangen kwamen hier altijd hartstikke smerig binnen uit Weeze,” vertelt Arnold. “Iedereen in de keten had er last van. Inmiddels hebben we door onze samenwerking mobiele slangenwasmachines waarmee we de slangen op locatie kunnen reinigen – net als bij een incident op straat. Dat werkt gewoon beter.” Patrick vult aan: “Dat is eigenlijk arbeidshygiëne 2.0: wat we tijdens realistisch oefenen toepassen, moet aansluiten bij wat we in de realiteit doen – en andersom. De vervuiling blijft op de plek waar die is ontstaan. We nemen niets meer mee terug.”

Van ‘hou ze buiten de deur’ naar ‘kom even binnenlopen’

De samenwerking tussen Team Arbo en de werkplaats voelt nu vanzelfsprekend, maar dat is niet altijd zo geweest. Arnold glimlacht: “Vroeger was Arbo een afdeling die je liever buiten de deur hield – dat leverde vooral extra werk op. Nu weten we: we doen het samen.” Patrick: “Wat ik vooral waardeer, is de erkenning. We zien elkaars waarde. Als ik iets signaleer, weet ik dat Arnold meedenkt. En andersom belt hij mij als hij iets ziet wat risico’s oplevert. Zo hoort het.”

Als ze vertellen over hun wensen voor de komende jaren, kijken ze allebei richting de nieuwe werkplaats in Amersfoort. Patrick: “Dat is hét moment om te kijken hoe we slimmer en ergonomischer kunnen werken, en hoe we machines en werkplekken handiger kunnen inrichten.” Arnold: “Samen met Zeist, het uitleen- en verwervingsmagazijn bouwen we verder aan een veilige en overzichtelijke praktijk – precies waar het voor ons om draait.”