Oefening Dubbelspoor: samen voorbereid op grootschalige calamiteiten

Ook Zijne Majesteit de Koning bracht vanwege het 35-jarige bestaan van het Calamiteitenhospitaal een bezoek aan beide locaties.

Dubbelspoor combineerde twee incidenten tegelijkertijd: een trein met circa dertig gewonde militairen en een busongeval met ruim honderd slachtoffers. Beide groepen moesten worden opgevangen in het Calamiteitenhospitaal. Het centrale vraagstuk: hoe zorg je ervoor dat grote aantallen gewonden tegelijkertijd de juiste hulp krijgen, terwijl de beschikbare capaciteit onder druk staat?

De hele geneeskundige keten in actie

Vanuit de VRU trokken Peter Zaal, Liaison Defensie, en Gertjan van der Steeg, Specialist vakbekwaamheid GHOR, de kar.

De oefening startte na alarmering vanuit de Meldkamer Ambulancezorg. Door het groot aantal ‘slachtoffers’ was er sprake van opgeschaalde zorg en coördineerde de GHOR geneeskundige hulpverlening. Twee OvD-G’s zorgden voor de aansturing van de geneeskundige keten ter plaatse: één bij het busongeluk en één in het Commando Plaats Incident (CoPI). Ook hield de sectie GHOR het actuele beeld bij in het crisisinformatiesysteem LCMS-GZ, zodat onder andere het Calamiteitenhospitaal, de Meldkamer Ambulancezorg en de RAVU over de benodigde informatie beschikten.

Gertjan zag tijdens de oefening hoe belangrijk die samenwerking is. “Bij een grootschalig incident zijn er al snel te weinig ambulances en hulpverleners om iedereen tegelijkertijd te helpen. Juist daarom is het belangrijk dat iedereen weet welke rol hij heeft en dat de verschillende partijen goed op elkaar aansluiten.”

Bij het busongeval werd gewerkt volgens de landelijke structuur voor Grootschalige Geneeskundige Bijstand (GGB). Daarbij hebben hulpverleners vaste rollen en worden slachtoffers op ernst getrieerd. De eerste ambulance neemt de leiding, de tweede verzorgt de triage en de derde richt zich op de behandeling. Zo wordt ervoor gezorgd dat de ernstigst gewonden als eerste de juiste zorg krijgen.

Ook de andere hulpdiensten hadden een belangrijke rol. De brandweer zorgde voor de veiligheid op de incidentlocatie en bevrijdde slachtoffers uit voertuigen. Ongeveer twintig ambulances van de RAVU waren ingezet. Mobiele medische teams en noodhulpteams van het Rode Kruis ondersteunden bij de behandeling en opvang. Defensie en de Koninklijke Marechaussee begeleidden onder andere de ambulancecolonnes en de slachtofferacteurs. Uiteindelijk werden de gewonden opgevangen in het Calamiteitenhospitaal.

Leren door samen te oefenen

Voor Peter was vooral het samenspel tussen alle betrokken partijen een belangrijk onderdeel van de oefening. “Van de eerste melding en de inzet van hulpdiensten tot triage, vervoer, ziekenhuiszorg en opvang van verwanten: iedere schakel telde en was van belang.”

Gertjan vult aan: “Door twee verschillende scenario’s gelijktijdig te oefenen, ontstond een realistisch beeld van de uitdagingen waarmee de geneeskundige keten te maken kan krijgen. Niet alleen de medische capaciteit werd getest, maar ook de onderlinge afstemming, informatievoorziening en besluitvorming.”

De oefening bood de mogelijkheid om deze werkwijze in de praktijk te testen en te ontdekken waar eventuele knelpunten zitten. Volgens Peter is dat precies de meerwaarde: “Door verschillende scenario’s gelijktijdig te oefenen, hebben we inzicht kunnen krijgen in onze mogelijkheden, kwetsbaarheden en verbeterpunten.”

Voorbereid op de zorg van morgen

De internationale veiligheidssituatie vraagt om een samenleving die voorbereid is op grootschalige en langdurige crises. Defensie moet zich kunnen richten op haar eerste hoofdtaak: het beschermen van Nederland en het bondgenootschappelijk grondgebied. Dat maakt een goede samenwerking met civiele organisaties extra belangrijk.

“Daarom is het belangrijk dat civiele organisaties waaronder de VRU hun eigen crisisbestendigheid versterken en dat militaire en civiele partners weten hoe zij elkaar kunnen aanvullen”, vertelt Peter.

Ook voor de VRU is het belangrijk om te blijven investeren in die samenwerking en de eigen crisisorganisatie, zegt Gertjan: “De oefening liet zien hoeveel verschillende partijen nodig zijn om bij een groot incident de geneeskundige hulpverlening goed te organiseren. Iedere schakel moet functioneren én op de hoogte zijn van wat er bij de andere schakels gebeurt.”

Koninklijk bezoek

Een bijzonder moment tijdens Dubbelspoor was het bezoek van de Koning. Hij bezocht beide oefenlocaties. Peter leidde hem rond bij de trein, Gertjan bij het busongeluk. Beiden kijken positief terug op het bezoek. Peter: “De Koning was erg geïnteresseerd in zowel de voorbereiding van de oefening alsook de uitvoering. Hij heeft een goed beeld gekregen van de verschillende taken en verantwoordelijkheden die de deelnemende partijen hebben tijdens een grootschalig incident.”