“Aannames zijn dodelijk” Interview met Bas van der Vlies – Centralist meldkamer

Wat is de belangrijkste les die je hebt geleerd in je loopbaan als centralist?

Aannames zijn dodelijk. Dat is eigenlijk één van de eerste dingen die je hoort wanneer je begint als centralist. Wanneer je de telefoon opneemt, is het van nature zo dat je het plaatje voor jezelf invult aan de hand van je eigen ervaringen uit het verleden. Zeker wanneer je ook repressief actief bent. Daarom is het van belang dat je bij elke 112-melding begint met fictief een lege A4, die je door middel van verschillende vragen steeds verder invult. Zo vorm je altijd een actueel beeld en klopt de informatie die je meegeeft aan de aanrijdende voertuigen. Een ander belangrijk onderdeel dat je ontwikkelt binnen de meldkamer is je onderbuikgevoel. De praktijk leert dat dit ook echt iets is waar je naar moet luisteren. Het komt weleens voor dat uit hetgeen wat de melder zegt, blijkt dat er geen inzet van de brandweer nodig is, maar dat je op basis van je gevoel er toch voor kiest om de brandweer te sturen. Meestal blijkt dit achteraf ook de juiste keuze te zijn.

Wat is een voorbeeld van een melding die je is bijgebleven?

Een scenario dat mij is bijgebleven is een brand in een meterkast. Ik kreeg een 112-melding van iemand die op een industrieterrein liep en een brandalarm hoorde. Op de achtergrond hoorde ik de slow whoop (een herkenbaar alarm) afgaan, waardoor ik zeker wist dat het ook daadwerkelijk om een brandalarm ging. Verder gaf de melder aan dat hij ook een vreemde lucht rook, maar dit niet direct kon plaatsen als een brandlucht. Het was ook niet helemaal duidelijk waar het alarm precies vandaan kwam. Verder kon de melder geen rook of vuur zien. Na wat verder uitzoeken, kwam de melder uiteindelijk terug met een duidelijke locatie waar het brandalarm vandaan kwam. Op dat moment liep er ook een ander persoon langs de melder. Ik verzocht de melder om te vragen aan de voorbijganger of die hetzelfde hoort en ruikt als de melder. De voorbijganger gaf aan dat hij niks rook en ook niets hoorde. Op dat moment vond ik het toch te onduidelijk om er niets mee te doen. Het wordt ons geleerd dat melders altijd met feiten spreken. Als er een brandlucht geroken wordt, gaat het ook vaak om een brandlucht. Het onderbuikgevoel gaf mij het gevoel dat er toch meer aan de hand was. Op basis daarvan heb ik ervoor gekozen om de brandweer te alarmeren. Achteraf bleek dat in het desbetreffende pand een meterkast in de brand stond. Wat er gebeurd zou zijn als er geen brandweer gestuurd was? Dat blijft altijd de vraag. In dit geval heeft het onderbuikgevoel in ieder geval goed uitgepakt.

Kun je een voorbeeld geven van een situatie waarin je snel een beslissing moest nemen onder druk?

Ik kreeg een 112-melding van een woningbrand waarbij de persoon in kwestie nog in het huis was. Door de vele rook wist hij niet wat hij moest doen. Bij dit soort meldingen houd je altijd de melder aan de telefoon totdat die persoon gered is. Als centralist moet je direct een handelingsperspectief geven. Laat je de melder in de ruimte of kan degene nog wel naar buiten? Ik heb tijdens deze melding de keuze gemaakt om de melder in de badkamer te laten wachten op de brandweer. Hierbij heeft hij natte handdoeken voor de deur gelegd. Na het uitvragen kon ik aan de brandweer precies vertellen waar de badkamer zat. De melder is uiteindelijk gered.

Welke innovaties gebruiken jullie op de meldkamer?

Eén van de nieuwste innovaties waar we gebruik van maken op de meldkamer is WeeSeeDo. Dit is een programma waarbij wij verbinding kunnen maken met de camera van een telefoon. Dit gebruiken wij bijvoorbeeld om mensen te helpen met het uitschakelen van hun gaskraan. Of ter verduidelijking van een situatie. Wanneer iemand zegt dat er veel rook is, dan is dat relatief. Door mee te kijken, kunnen wij beter op zoek gaan naar een passende oplossing.

Hoe ziet de toekomst van een centralist op de meldkamer eruit?

Met de komst van AI gaat er een wereld open binnen de meldkamer. Zo hebben bijvoorbeeld de Calamiteitencoördinators een pilot gedraaid met software waarmee AI in enkele seconden een complete beeldvorming kon geven van de omgeving van een incident. Denk hierbij aan omliggende gevoelige objecten, hoeveel personen er mogelijk aanwezig kunnen zijn binnen een radius, welke buslijnen of sporen er lopen, opslag van gevaarlijke stoffen, enzovoorts. Met dit hulpmiddel kan er een stap vooruit worden gedacht met incidenten. Ook taalbarrières kunnen overkomen worden met behulp van AI. AI zal worden ingezet als adviserende rol, maar zal niet de daadwerkelijke taken van een centralist vervangen. Een bepaald inschatting en gevoel is namelijk niet te creëren met AI.