Ries: “Het samenspel met lokale brandweerploegen is bij dit specialisme cruciaal”

“Ik zit sinds januari 1991 bij de brandweer, ruim 33 jaar dus. Maar daarvoor, toen ik nog thuis woonde, had mijn vader al een brandweerpieper. Speciaal voor branden in rietenkappen. En dat terwijl hij niet eens brandweerman was. Zo ging dat toen, een soort ongeschreven afspraak. Dat kwam doordat mijn vader rietdekker was, in het familiebedrijf dat ik nu nog steeds run. Omdat wij enorm veel kennis hadden van huizen en boerderijen met rieten kappen en daarbij de omgeving goed kende, gingen wij dan mee als er brand was. Ook omdat wij de juiste spullen hadden om op het dak te komen en met het riet aan de slag te gaan.

Zo gebeurde het dus dat ik als 15, 16-jarig ventje met mijn vader en onze aanhanger uitrukte richting branden in rieten kappen. Puur ter assistentie, bijvoorbeeld om extra klimmateriaal te leveren. We gingen niet zelf met het vuur aan de slag hoor. Ik vond dat allemaal altijd zo mooi, dat ik dus in 1991 besloot zelf bij de brandweer te gaan. En de passie die ik heb voor rietendaken en voor de brandweer heb ik ontzettend mooi kunnen combineren. We hebben het specialisme rietenkapbrandbestrijding toen bij brandweer Kockengen opgebouwd. Ook een aantal andere posten waren met net zo’n drive met dit specialisme bezig, namelijk Cothen, Langbroek en Werkhoven. Vanaf 2009 hebben we samen met hen en post Kamerik dit specialisme echt regionaal georganiseerd. Eerst puur als vrijwillige brandweerposten onder elkaar, later met materiaal vanuit de VRU om dit werk professioneel uit te kunnen voeren.

Als rietenkapspecialist is het belangrijk dat je situaties goed inschat. En kijkt of het rieten dak een traditioneel dak of een moderner schroefdak is. Zo zijn er hele oude boerderijen met nog een echt oud dak, waarbij het niet handig is om het dak op te gaan, dat is dan te gevaarlijk. Dan moet je een andere tactiek bepalen. Daarom is kennis en ervaring bij dit type brandbestrijding zo belangrijk! Maar ook in de winter is het opletten geblazen. Vanwege het ijs en de sneeuw kan een dak glad en onbegaanbaar zijn. Ik weet nog een brand in Leusden waar we met vier korpsen aan de slag gingen. Het was enorm koud en mede door het bluswater was het dak bevroren. Dan moet je toch wat anders bedenken. Gelukkig konden we ook met een hoogwerker en ladders de brand goed bestrijden. En van binnenuit konden we riet wegplukken om bij de brand te komen.

Snelheid en samenspel

Zeker bij branden in rieten kappen is snelheid enorm belangrijk. Als er brand is en er is doorgegeven dat er een rieten kap in het spel is, dan worden wij naast de lokale brandweerploeg ook direct mee-gealarmeerd. Deze werkwijze is zo succesvol, dat we ook buiten in de omliggende regio’s gevraagd worden voor bijstand. Dan denk je misschien, ben je dan niet te laat? Maar als de lokale brandweer op de juiste manier werkt, is het niet erg dat wij iets later aankomen. Belangrijke succesfactoren hierbij zijn hoe ervaren de specialisten zijn, of ze de goede spullen hebben, of de brand snel is ontdekt en of de lokale brandweer weet wat ze moeten doen bij een brand in een rieten kap.

Bij het bestrijden van een brand in een rieten dak is het samenspel met de lokale brandweerploeg cruciaal. Dat maakt het werk ook mooi. Zij bestrijden de brand van binnen. Samen kijken we hoe de dakconstructie in elkaar zit, welke plekken al aangetast of verzwakt zijn en hoe het brandverloop is. Dat moeten we scherp hebben voor wij het dak opgaan. Op het dak plukken we het riet en maken zo een sleuf van de nok naar beneden. En de brand blussen we vervolgens met onder andere met meerdere stralen water en een zogenaamde ‘fognail’. Eigenlijk een lange metalen pen die we door het riet steken om de brand daar of daaronder te blussen. Water op het dak spuiten heeft niet altijd effect. Water loopt namelijk van een rieten dak af. Zo is het ontworpen, ook voor de regen. Schade is er helaas altijd, maar met de inzet van onze teams wordt ook een hoop schade voorkomen. Veel gebouwen worden door dit specialisme gered van het tot de grond toe afbranden.

Ik weet nog dat een school met een rieten dak in de Utrechtse wijk Ondiep in brand stond. Toen was de lokale ploeg al vol bezig. Met een hoogwerker, binnen in het pand, maar ook op het dak. Met collega specialisten die er al waren. Wij zijn er toen gelijk bij geklommen en hebben met een warmtebeeldcamera de hotspots gezocht. Zo weet je precies waar het verstandig is om het dak op te gaan en te gaan plukken. Om 9 uur kwam deze melding, half 12 waren we weer in de kazerne. Dat is snel, vanwege de goede samenwerking met de lokale ploegen en de procedures die we hebben en uitvoeren. En er is een hoop schade voorkomen in de school. Dat maakt me dan echt trots.

Kennis overdragen

Inmiddels doe ik dit dus 33 jaar. Je wordt een dagje ouder en je bouwt veel kennis op. Ik vind het enorm leuk om dat dan weer over te dragen aan de volgende generaties brandweercollega’s. We hebben om de twee jaar een klas speciaal voor dit specialisme. Instructie geven is fantastisch om te doen. Aspiranten komen er dan achter dat dit echt een pittig specialisme is. Het klimmen is hartstikke intensief. Zeker in de rook en gemaskerd. Je slurpt bij een incident zo twee flessen ademlucht op. Gelukkig hebben we meerdere posten met dit specialisme, zodat we elkaar kunnen aflossen als dat nodig is. We bereiden aspiranten hier goed op voor. Onder andere door oefenavonden te organiseren bij klanten van mijn familiebedrijf. Zo kunnen we mooi het klimmen oefenen.

Maar soms laten we ook het publiek zien wat we doen. Bijvoorbeeld op open dagen van de brandweer. Met een oefendak, zodat we echt kunnen laten zien hoe we zo’n brand bestrijden. Dan plaatsen we ‘m op een vrachtwagen, zodat we ook het klimmen met onze valbeveiliging kunnen tonen. Dat trekt toch altijd veel bekijks.

Mooie wereld

Mijn brandweerpassie voor rieten daken geef ik dus door, de commerciële kant helaas niet. Ons familiebedrijf is 150 jaar oud, maar mijn zoons hebben andere interesses en zetten het bedrijf niet voort. Twee zoons zijn overigens wel net als ik actief bij de brandweer. En ikzelf blijf het brandweerwerk ook gewoon doen. Zo lang ik fit ben en alle tests doorkom blijf ik uitrukken. De combinatie van mijn werkzaamheden als rietdekker én als brandweerman, maakt het werk ontzettend mooi en eervol om te doen. Ik vind het ook fantastisch dat wij door de hele regio uitrukken. Dan kom ik soms brandweercollega’s van andere posten tegen bij wie ik ruim 30 jaar geleden in de klas zat. Dat is dan gelijk een leuk weerzien. Het is een mooie wereld, de brandweerwereld!”