Terug- en vooruitblik op 25 jaar GHOR met Bob Hellinga

Bob, waarom is de GHOR belangrijk binnen het werk van de VRU?
“Binnen de Veiligheidsregio en de crisisorganisatie is de brandweer super bekend en belangrijk. Maar behalve de brandweer is het natuurlijk ook zaak om de andere disciplines, waaronder de ‘witte kolom’ op een goede manier te vertegenwoordigen. De politie is verantwoordelijk voor alles wat er in de blauwe kolom gebeurt en de brandweer is verantwoordelijk voor alles wat er binnen de rode kolom gebeurt. De witte kolom wordt vertegenwoordigd door de GHOR. Dat wil zeggen: de acute gezondheidszorg binnen de rampenbestrijding en crisisbeheersing. Bij opgeschaalde zorg is de GHOR hiervoor aan zet. De GHOR is verantwoordelijk voor de aansturing van alle witte processen en zorgt ervoor dat de hele zorgketen, die normaal super goed is in haar dagelijkse werk, dat ook tijdens rampen en crises kan blijven doen.”

Wat is precies de rol van de GHOR?
“De GHOR heeft twee belangrijke taken: coördineren en sturing geven tijdens rampen en crises binnen de witte kolom. Daarnaast geven we ook gevraagd en ongevraagd advies binnen de witte kolom aan de andere disciplines en partners. In de fase daarvoor focussen wij ons op de samenwerking binnen de witte kolom, zodat alle processen binnen het zorgdomein goed op elkaar zijn afgestemd. Dat is ook een heel belangrijke taak van ons. De veiligheidsregio is zo groot: daarom is het voor partners als bijvoorbeeld de politie lastiger om de verbinding te zoeken met álle losse organen. Daarom is het prettig om één ‘loket’ als de GHOR binnen de veiligheidsregio te hebben, zodat je perfect die aansluiting kunt zoeken en die losse partijen kunt vertegenwoordigen richting de verschillende disciplines.”

We blikken terug op de afgelopen 25 jaar én we blikken vooruit op de jaren die komen: welke ervaringen uit het vak nemen we mee en wat gaan we in de toekomst anders doen?
“Een belangrijke verandering van de afgelopen 25 jaar is dat het netwerk binnen de witte kolom veel groter is geworden. Het netwerk is gegroeid en is veel inzichtelijker geworden. We zitten als GHOR nu echt in de ‘haarvaten’ van de witte keten: we weten wie onze partners zijn, we weten wie waar bij betrokken is, we weten ze veel beter te vinden en zij weten óns ook veel beter te vinden. We zijn zichtbaarder geworden. Ook is de samenwerking met het Netwerk Acute Zorg Midden-Nederland (NAZMNL) sterk verbeterd. We zijn nu meer gericht op planvorming dan voorheen bijvoorbeeld. Het voordeel daarvan is dat we tijdens een crisis de partijen beter weten te benaderen en deze goed kunnen ondersteunen. Vroeger richtten we ons vooral op de grotere partijen, zoals ziekenhuizen. Nu richten we ons ook op de wat kleinere partijen, zoals zorginstellingen en de niet-acute zorgpartners.

Daarnaast zijn opgavegerichter gaan werken. Voorheen als we een incident hadden op bijvoorbeeld het spoor, stuurden we een hele rits ambulances en Mobiel Medische Teams die kant op. Nu kijken we goed naar wat er passend is bij de grootte van een incident en wat er écht nodig is. Want als je naar één incident tien ambulances toestuurt, dan kun je ze ergens anders in de regio niet meer inzetten. De hele beschikbaarheid van zorg is veranderd, dus dat vraagt om een andere aanpak. Ook is informatiemanagement een stuk belangrijker geworden. We kijken nu naar welke data er beschikbaar is en hoe we die op een goede manier kunnen inzetten. Eerst hadden we informatie alleen bij ons op papier. Nu heb ik alle informatie beschikbaar op mijn tablet. Dat is dus echt een andere manier van werken geworden."

Welke belangrijke lessen en momenten van de afgelopen 25 jaar nemen we mee naar de toekomst?
“Toen de COVID-19-pandemie zich in een razend tempo over Nederland verspreidde, werd de GHOR opnieuw een spil in de coördinatie van de gezondheidskundige keten. Van het opzetten van test- en vaccinatielocaties door de GGD regio Utrecht tot de afstemming met ziekenhuizen en verzorgingsinstellingen: de GHOR speelde een centrale rol in het faciliteren van samenwerking en informatie-uitwisseling. Samen met het Netwerk Acute Zorg Midden-Nederland, de Veiligheidsregio en GGDrU werden de data verzameld, geduid en gedeeld met de bestuurders in de regio door de Directeur Publieke Gezondheid (DPG). De pandemie onderstreepte de flexibiliteit en het aanpassingsvermogen van de GHOR en verstevigde de samenwerking tussen zorginstellingen, GGD en gemeenten op een ongekend niveau.”

Welke ontwikkelingen zien jullie binnen de GHOR op jullie afkomen?
“We zien een grote druk op de zorg en die zal in de toekomst waarschijnlijk alleen maar toenemen. We moeten kijken wat dit betekent als er zich een ramp of een crisis voordoet: wat betekent dat voor de rol en de inzet van de gezondheidszorg en hoe we ons daar op de juiste manier kunnen voorbereiden. Het is belangrijk om daar de komende jaren goed over na te denken.
En denk ook eens aan vergrijzing en personeelstekorten binnen de zorg: hoe gaan we daar mee om? Eigenlijk alle veranderingen in de zorg die we nu op ons af zien komen, daarvan moeten we gaan nadenken wat het betekent tijdens rampen en crises en hoe we dan de zorgcontinuïteit kunnen blijven garanderen. Ook tijdens opgeschaalde zorg.”

Dit jaar bestaat de GHOR 25 jaar: wat wordt er allemaal georganiseerd om dit te vieren?
“Gedurende het hele jaar wordt het werk van de GHOR in de spotlights gezet. Dit gebeurt onder meer met e-magazines, video’s en een congres in november. In het najaar vieren we het 25-jarig bestaan met een inspirerend congres waarin we crisispartners en GHOR-bureaus samenbrengen om kennis te delen, te inspireren en ons netwerk te versterken. Eén van de hoogtepunten wordt het netwerk- en informatieplein, waar we inspirerende partners, innovatieve bedrijven, scholen en andere relevante partijen een podium willen geven. Kortom: een leuk jaar boordevol gave activiteiten!”