Interview met de burgerparticipatiegroep Austerlitz

Voordat we ingaan op de inhoud van burgerparticipatiegroep Austerlitz, is het belangrijk om eerst naar het dorp zelf te kijken. Het dorp is zeer hecht, wat blijkt uit de organisatie Austerlitz Zorgt, die volledig draait op vrijwilligers. Twee dorpsondersteuners organiseren alle zorgtaken. Bijna iedereen in het dorp is lid. Nieuwe bewoners worden meteen gevraagd zich aan te sluiten, wat goed werkt voor een dorp met 1850 inwoners.

Het dorpshuis is het middelpunt van het dorp. Hier worden tal van activiteiten en evenementen georganiseerd, zoals een winterfeest waar dan ook echt iedereen uit het dorp aan deelneemt. Verder zijn er veel initiatieven zoals Austerlitz Loopt, Austerlitz eet, ons eetcafé, een dorpswinkel en een dorpskoor. Het dorp is verbonden door deze verenigingen.

Nieuwe inwoners worden snel betrokken, onder andere via de school en kinderactiviteiten. Een mooi voorbeeld hiervan is de vereniging Austerlitz belang, die nieuwkomers verwelkomt met informatie over het dorp.

Een grote informatie-app

Er zijn talloze WhatsApp-groepen voor verschillende doeleinden: veiligheid, nieuws, evenementen en zelfs een app voor wolvenmeldingen. Deze groepen worden steeds meer samengevoegd, bijvoorbeeld voor meldingen over natuurbranden. Het doel is om een grote informatie-app te ontwikkelen waarin enkel belangrijke updates worden gedeeld, zodat iedereen goed geïnformeerd blijft.

Het is dan ook niet gek dat de bewoners, gezien hun betrokkenheid, zich bezighouden met veiligheidsvraagstukken die spelen in hun woonomgeving. Een groot veiligheidsvraagstuk en dus een van de grootste zorgpunten in Austerlitz is natuurbrand. Na jarenlang zorgen hierover, is er uiteindelijk een burgerparticipatiegroep opgezet.

Zorgen over natuurbranden

De zorgen over natuurbranden ontstonden in 2016, met name over de beperkte twee uitwegen van het dorp in geval van ontruiming of evacuatie. Deze zorgen leidden tot de oprichting van de burgerparticipatiegroep Austerlitz. Het spannende hierbij is dat de twee vluchtroutes uit het dorp mogelijk ontoereikend zijn bij een natuurbrand, wat leidt tot onzekerheid over hoe een ontruiming of evacuatie in zo’n situatie zou verlopen en of iedereen het dorp veilig kan verlaten. Deze onzekerheid benadrukt het belang van goede voorbereiding en duidelijke afspraken en communicatie in geval van nood.

In een gesprek met drie leden van de groep - Robert, Peter en Bas wordt er als eerste gesproken over ervaringen met natuurbranden. Robert, die in Zwitserland natuurbranden van dichtbij heeft meegemaakt, beschrijft de paniek die er dan ontstaat: “Paniek doet iets met je, je krijgt meteen de drang om te vluchten. Paniek kan soms meer slachtoffers opleveren dan de brand zelf.” Door deze ervaringen werd hij zich ervan bewust dat dit ook in Austerlitz kan gebeuren en dat hier iets aangedaan moet worden.

Ontstaan van de burgerparticipatiegroep Autsterlitz

De groep begon met acht leden en organiseerde twee jaar geleden een eerste bijeenkomst met de gemeente Zeist. In de eerste zes maanden werd kennis opgedaan over natuurbranden waarbij Peter, een voormalig brandweerman, de groep les gaf. Na het opstellen van een kennisdocument werd dit gepresenteerd aan de gemeente Zeist en de Veiligheidsregio Utrecht om gezamenlijk verder te praten over dit veiligheidsvraagstuk.

Na de presentatie voor het dorp kwamen er nieuwe vrijwilligers bij. Dit laat zien hoe vrijwilligers in de burgerparticipatie komen en gaan. Bas geeft ook aan ‘’iedere vrijwilliger brengt zijn eigen ideeën en invalshoeken in, wat essentieel is voor een effectieve werkwijze in een burgerparticipatiegroep’’. Door deze instelling kunnen vrijwilligers soms ook een stapje terug doen of een stapje naar de voorgrond zetten.

Niet alle leden van de groep komen oorspronkelijk uit Austerlitz; sommigen zijn ernaartoe verhuisd. Bij hun verhuizing waren de meesten zich echter niet bewust van het risico op natuurbranden in het gebied. Eric geeft aan zelf destijds ook niet te weten waar hij op moest letten en wat preventieve maatregelen waren.

Voorzitter Robert zorgt voor de verbinding binnen de groep terwijl Eric, als secretaris de communicatie verzorgt. De communicatie met de gemeente en Veiligheidsregio verliep in het eerste anderhalf jaar moeizaam, maar door doorzettingsvermogen en enthousiasme is er in mei overeenstemming bereikt over het opstellen van een gezamenlijk plan. Austerlitz is dan ook een pilot waarbij er een plan ontwikkeld wordt die voor elke dorpskern in bosrijk gebeid gebruikt kan worden. Momenteel zitten we kijkend naar het gezamenlijk plan in de communicatiefase geeft de groep aan, met als doel het hele dorp hierover te informeren.

Het einddoel van de groep bestaat uit verschillende onderdelen: bewustzijn creëren bij inwoners, een plan opstellen als pilot met Gemeente Zeist en de Veiligheidsregio Utrecht en deze uitvoeren, bewoners voorbereiden om paniek te voorkomen en het besef creëren dat iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid moet nemen en elkaar moet helpen in noodsituaties.

Na het behalen van het einddoel zal de groep op een laag pitje draaien, met een kleine kerngroep die het plan monitort en via apps de natuurbrandrisico’s in de gaten houdt. Zo hoeven de bewoners niet voortdurend de app te checken, wat paniek helpt te verminderen.

De heren geven aan: ‘’Het is niet de bedoeling dat wij met hesjes langs de weg staan bij een natuurbrand. Wij willen niet haaks op beleid werken, maar juist aanvullend. We vertrouwen volledig op de professionals in geval van een natuurbrand en zullen altijd hun aanwijzingen volgen. Uiteindelijk moet iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid nemen in tijden van nood’’.

Tips van de groep

De inwoners van Austerlitz zijn niet de enige die te maken kunnen krijgen met natuurbrand. Burgerparticipatie is dan ook iets wat groeit. Het is belangrijk om aandacht te hebben voor de veiligheidsrisico’s in jouw omgeving en te kijken wat jij kunt doen. Burgerparticipatie kost tijd en inspanning, maar het is de moeite waard omdat je samen voor elkaar zorgt. Zelfs als de groep maar een klein verschil kan maken, zoals het helpen beperken van de schade bij een natuurbrand, is al een bijdrage aan het veiliger maken van de woonomgeving.

Als je overweegt om in jouw woonomgeving een burgerparticipatie op te starten vanwege zorgen over een veiligheidsvraagstuk, dan hebben de leden van burgerparticipatie Austerlitz enkele belangrijke tips voor jou: Zorg ervoor dat je goed geïnformeerd bent over het onderwerp, doe aan verwachtingsmanagement zodat iedereen weet waar hij aan toe is, maak duidelijke afspraken en stel een einddoel met tussendoelen die je kunt behalen. Wees je ervan bewust dat het contact met organisaties of overheden soms tijd kan kosten, maar laat je hierdoor niet ontmoedigen. Blijf vragen stellen en zoek naar de juiste aanpak voor jouw burgerparticipatiegroep. En de belangrijkste tip: Laat je niet gek maken!

Geschreven door Emma de Wit

Stagiaire afdeling risico- en crisiscommunicatie