London, Barcelona, Manchester, Stockholm, Parijs, Brussel, Istanbul, Sint-Petersburg en ook Las Vegas. Het zijn allemaal steden die getroffen zijn door terroristische aanslagen. Het is onvermijdelijk dat ook Nederland zich voorbereidt. 

In Midden-Nederland werken de Veiligheidsregio’s Utrecht, Gooi en Vechtstreek, Flevoland, gemeenten, politie en het Openbaar Ministerie (OM) nauw samen op het gebied van terrorismegevolgbestrijding. Zowel bij terroristische dreiging of aanslag, maar ook in de planvorming en bij het oefenen. Door de complexiteit, dynamiek, slachtofferbeeld en maatschappelijke impact is een terroristische dreiging of aanslag absoluut niet vergelijkbaar met elke andere vorm van (dreiging) van een grootschalig incident.

Bij dreiging
Vooral achter de schermen gebeurt er al veel als er sprake is van een terroristische dreiging. Ivo Lauvenberg van het OM: “Bij een terroristische dreiging werken de politie en het OM nauw samen om de dreiging zo snel mogelijk te neutraliseren. Mocht de dreiging van dien aard zijn dat ook de multidisciplinaire inzet van de hulpdiensten aan de orde zou kunnen zijn, dan betrekken we ook de Veiligheidsregio. Bovendien is in die gevallen afstemming noodzakelijk met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV).” 

Daadwerkelijke aanslag
Rob van Geel van de politie Midden-Nederland: “De belangrijkste les die wij hebben geleerd van de aanslagen in het buitenland is dat alleen adequaat gezamenlijk optreden van de hulpdiensten leidt tot het redden van levens. Optreden in een gevaarlijke en chaotische situatie vraagt om een duidelijke rolverdeling en rolvastheid. Hierdoor kunnen de diensten op elkaar vertrouwen en elkaars krachten gebruiken. De politie zorgt voor de veiligheid van de overige hulpverleners zodat deze hierdoor in relatief veilig gebied kunnen optreden. Met name voor de rolvastheid en het vertrouwen is het essentieel voor alle betrokken lagen van de crisisstructuur, van de eenheden die als eerste ter plaatse zijn tot en met de opschaalde crisisstructuur, om samen te werken aan de planvorming en deze gezamenlijk te trainen en oefenen. Gezamenlijk optrekken is noodzakelijk als we maximaal willen bijdragen aan de veiligheid van burgers en medewerkers.”

Planvorming
Naast de adequate hulpverlening aan de burgers bereiden de partners zich voor op een slagvaardige crisisorganisatie. Bram Jacobs, operationele voorbereiding crisisbeheersing bij de VRU: “We hebben een gezamenlijke opdracht om adequaat hulp te kunnen verlenen en tegelijkertijd ervoor te zorgen dat de crisisbestrijding effectief wordt opgepakt. De crisisstructuur gaat over de multidisciplinaire samenwerking, op- en afschalen, leiding en coördinatie, goede informatie-uitwisseling, crisiscommunicatie en goede afspraken en taakbeschrijvingen voor ieder niveau. Iedere crisisfunctionaris moet weten welke taak er vervult moet worden specifiek bij een terroristische dreiging of daadwerkelijke aanslag. Hiertoe is op Midden-Nederland niveau een gezamenlijk protocol en het incidentbestrijdingsplan Terrorismegevolgbestrijding opgesteld.”   

Trainen en oefenen
Plannen maken is één, uitvoeren in de praktijk is weer een heel ander aspect. De afgelopen periode hebben meerdere oefeningen op verschillende niveaus plaatsgevonden, zowel operationeel, tactisch als strategisch. Voor november staat er in Midden-Nederland een grote multidisciplinaire oefening gepland voor alle partners. Van Geel: “Na planvorming draait het om trainen en oefenen van mensen in hoe te handelen bij een dreiging of een daadwerkelijke aanslag. We toetsen of de ideeën en de planvorming die we hebben ontwikkeld ook stand houden in de praktijk. Zo blijft dit altijd in doorontwikkeling.” 

Bij een terreurdreiging of –aanslag is het een groot goed dat je als partners dezelfde taal spreekt, elkaar begrijpt én vertrouwt. Lauvenberg: “We kennen elkaar, maar het oefenen is altijd nog een waardevolle exercitie, waarbij alle partners leren waar de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden liggen. Het OM, de politie en de veiligheidsregio’s zijn dan ook nadrukkelijker naar elkaar toegegroeid de afgelopen jaren.”