Veel mensen die bij de VRU, gemeente, politie en de geneeskundige hulpdiensten (GHOR) werken, zijn op verschillende manieren betrokken bij de regionale crisisbeheersing. De een in planvorming, de ander in het daadwerkelijk beheersen van de crisis. Er wordt geoefend, maar er is ook behoefte aan kennisverbreding op diverse actuele thema’s. Daarom is op 17 en 18 oktober 2019 een leer- en netwerkbijeenkomst crisisorganisatie gehouden.

 "Uitwisseling van kennis is zo belangrijk", zegt Marlies Banens onderwijskundige en projectleider van de afdeling Preparatie Vakbekwaamheid Crisisorganisatie. Zij was de projectleider van de leer- en netwerkbijeenkomst crisisorganisatie. "Het bestaande aanbod van oefenen en trainen is gericht op de individuele vakbekwaamheid en die van het team. Soms verliezen we de crisisbeheersing als geheel uit het oog. Daar bedoel ik mee dat er wel verbinding is met wat er speelt in de samenleving, maar dat er minder aandacht is voor wat in de toekomst op ons afkomt. Wat speelt er nu onder de bevolking? Welke technologische ontwikkelingen zijn er en hoe kunnen deze van invloed zijn op de crisisbeheersing? Hoe gaan we ons daar zo goed mogelijk op voorbereiden? Die vragen zijn aan de orde geweest tijdens de bijeenkomst."

Futuristisch

Het doel was zoveel mogelijk collega’s uit de crisisorganisatie en de partners bij elkaar te brengen. "We hebben volgens mij goed duidelijk kunnen maken dat er een sterke verbinding is tussen het functioneren van de crisisorganisatie en de samenleving. Deelnemers gaven aan ook echt nieuws te hebben gehoord. De keynote spreker liet ons zien dat we nog altijd denken dat sommige ontwikkelingen toekomstmuziek zijn. Aan de hand van voorbeelden uit de film Blade Runner (1982) konden we zien dat heel veel dingen die destijds zwaar futuristisch waren nu al gerealiseerd zijn. We moeten voorbereid zijn op snelle ontwikkelingen en daarvoor onze oren en ogen openhouden. We leven in een zogeheten fluïde samenleving: verandering is de enige constante en onzekerheid is de enige zekerheid. Deelnemers kregen echt stof om over na te denken welke gevolgen dat heeft voor hun eigen vakgebied. Dat hoor ik ook vaak terug."

Workshops

In workshops konden deelnemers na het plenaire gedeelte zich verder bij laten praten en discussiëren over verschillende onderwerpen. Daar stond een workshop over het schietincident in de tram van 18 maart 2019 bij, maar ook een over burgerparticipatie met als casussen zaken die maatschappelijk veel impact hebben gehad, zoals de verdwijning van Sabine Jansons, Ruben en Julian, en Anne Faber. Peter Boonstra van de GGD Utrecht: "Dat vond ik echt wel enorm boeiend. De zoektochten kenmerkten zich door goed georganiseerde burgerparticipatie. Je moet uitkijken dat iedereen dan zijn rol nog goed houdt, maar je moet er ook voor zorgen dat je goed blijft samenwerken. Ik vind het belangrijk dat we echt kregen voorgeschoteld hoe we burgerparticipatie konden insluiten in plaats van buitensluiten."

Rollen en verantwoordelijkheden

Voor Klaske de Jonge, een van de hoofden Taakorganisatie van de gemeente, was de informatie in de workshops uitdagend. "Het is goed om met elkaar na te denken over de eigen rollen en verantwoordelijkheden in het licht van die veranderende samenwerking. Hoe social media een rol kunnen spelen. We gaan nu uit van passieve burgers die doen wat wij zeggen, maar zo is het niet. Dat je gewezen wordt op een kanteling naar de toekomst vond ik erg verfrissend. Het houdt je scherp."

Er waren nog meer interessante en onverwachte onderwerpen. Zoals de overdracht van de nafase: dat vergt een goede gezamenlijke voorbereiding, tijdens de acute fase, in de vorm van een plan van aanpak. Weer een andere workshop: energietransitie. De energietransitie vraagt om een andere manier van risicodenken en heeft een andere impact op de samenleving. Voor de hulpdiensten en de crisisorganisatie is het ook belangrijk om te weten wat de risico’s zijn van incidenten met de nieuwe energiebronnen. In de ‘energiehoek’ zat ook de workshop continuïteit van de samenleving: als gas en water langdurig uitvallen, wat zijn hiervan de effecten op het dagelijks leven van de bewoners van het getroffen gebied? Welke taken heeft met name bevolkingszorg bij dergelijke crises in de acute fase en de nafase. En tenslotte was er de workshop psychogene groepsziekten. Als mensen collectief ziek worden, is het niet altijd duidelijk wat er aan de hand is. Is er een gevaar voor de volksgezondheid of is er sprake van een ongevaarlijke collectieve onwelwording? Wat zijn de procedures en wat de valkuilen?

Terugkerend

Dat de leer- en netwerkbijeenkomst waardevol is, heeft Marlies ook gehoord. De reacties waren positief. "Het is mooi als we er een terugkerende activiteit van kunnen maken. Het is goed om mensen aan ons te verbinden en elkaar vaker tegen te komen. Nadenken over de taken en verantwoordelijkheden van de crisisorganisatie is eveneens nodig. De crisisbeheersing is volop in ontwikkeling en biedt ons meer dan voldoende interessante thema’s om over te leren."