De brandveiligheid van zelfstandig wonende senioren krijgt veel aandacht binnen de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) omdat zij extra kwetsbaar zijn. Het belang hiervan werd nogmaals bewezen bij de brand in seniorenflat ’t Heycop in Breukelen.

Seniorencomplex ’t Heycop had bij de brand in de zomer van 2018 te maken met snelle rookverspreiding. Maar liefst 120 bewoners uit 113 woningen moesten twee weken elders opgevangen worden. Door de hoge gemiddelde leeftijd en de beperkte mobiliteit van de bewoners was de ontruiming een omvangrijke operatie met meer dan 200 hulpverleners. De steun vanuit de inwoners van Breukelen was indrukwekkend, maar leverde tegelijkertijd problemen op. Officier van Dienst-Brandweer Harry Bakker: “Een BHV-organisatie van het naastgelegen zorgcentrum maar ook omwonenden begaven zich in het gebouw om te helpen de bewoners in veiligheid te brengen. Ze hadden doeken en T-shirts voor de mond en neus tegen de rook. Dat vond ik riskant. We wisten bovendien niet wie er precies in het gebouw waren en wie bewoner of ‘hulpverlener’ was.” De rookverspreiding was een groot knelpunt bij deze brand. De inpandige gangen vulden zich snel met dichte zwarte rook. Rook en hitte werden het gebouw in geblazen door ongunstige wind en openstaande ramen en deuren.

 Zorgverlening na ontruiming

Ook de opvang en zorgverlening aan de bewoners na de brand kende uitdagingen. Robert-Jan Schouwerwou, hoofd Geneeskundige Hulpverlenings Organisatie in de Regio (GHOR) bij de VRU: “In bijvoorbeeld zorginstellingen en verpleeghuizen gelden strenge bouwkundige brandveiligheidseisen, met een brandmeldinstallatie en BHV. Dit is niet het geval bij ’t Heycop. Het gebouw is omgebouwd van woon-zorgcomplex naar zelfstandige, ‘gewone’, appartementen. De bewoners – eigenlijk nog steeds dezelfde 80-plussers van voorheen – regelen dus ook allemaal zelf hun zorg of aanpassingen.” Na de ontruiming moest de gemeente voor twee weken lang onderdak, zorg of aanpassingen voor al deze mensen apart regelen: een gigantische operatie. De beschikbare woonruimte was niet toegesneden op de groep ouderen, waardoor er veel extra thuiszorg moest worden ingezet. Schouwerwou: “Wat we hiervan hebben geleerd is dat er een noodplan moet zijn, waarbij de gemeente als verantwoordelijke partij snel en soepel alle benodigde ondersteuning voor ontheemde bewoners moet kunnen regelen, zonder eerst met allerlei verzekeraars te overleggen. Daar gaan de gemeente Stichtse Vecht zich met Veiligheidsregio Utrecht en de Vereniging Nederlandse Gemeenten sterk voor maken.”

Brandveiligheid

Uit het voorbeeld van ’t Heycop blijkt dat de brandveiligheidsregelgeving van seniorencomplexen moet worden aangescherpt. Harry Bakker: “Het Bouwbesluit regelt de ontvluchtingstijd bij branden in woningen. Die tijd is voor minder mobiele senioren simpelweg niet haalbaar. Er moet veel meer naar menskenmerken worden gekeken in plaats van naar gebruikskenmerken.”

De VRU is actief met programma’s voor brandveilig leven. Na ’t Heycop zijn er met de gemeenten voorlichtingsbijeenkomsten gehouden. Er wordt ook actief contact gezocht met thuiszorgorganisaties en mantelzorgers die alert zijn op brandrisico’s en pleiten voor brandveilige maatregelen. Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft laten weten van plan te zijn om het Bouwbesluit aan te scherpen, zodat bijvoorbeeld deurdrangers voor woningen in appartementengebouwen met inpandige gangen verplicht worden. Daarnaast wordt gekeken of seniorenwoningen onder ‘wonen met zorg’ kunnen vallen zodat zij moeten voldoen aan strengere brandveiligheidseisen.

Ontruiming seniorencomplex